|
Faşizm - (1962 İzlem Yayınları)
Murat SARICA
1962 İzlem Yayınları
Siyaset biliminde "Faşizm'in, biri dar, biri de geniş iki anlamı vardır. Geniş anlamda faşizm deyimi, Marksist olmayan bütün modem diktatörlükleri kapsar. Dar anlamda faşizm ise, İtalya'da İkinci Dünya Savaşından önce ortaya çıkan rejime verilen addır. O zamanlar, taraftarlarınca göklere çıkarılan "faşizm' bugün artık yalnız kötüleme amacıyla kullanılan bir deyim olmuştur. Bugün, hiç bir rejim kendisinin faşist bir rejim olduğunu ileri sürmez, bu adı benimsemez. Günümüzde "Faşizm' sadece, sevilmeyen rejimleri kötüleme k için başvurulan bir deyimdir. Faşizm deyiminin tarihsel bir kaynağı vardır. Bu deyim Roma İmparatorluğu zamanında yüksek memurların koruyucularının ellerinde taşıdıkları baltalara verilen "Fasees' adından türetilmiştir. Bu baltalar devlet iktidarının sembolü sayılıyordu, sapları ince sopalarla sarılıp, sıkıca bağlanmıştı. "Fasees' adından türetilen faşizm deyimi ile İtalyan ulusunun bir otorite çevresinde sıkıca birleşip, toplanması belirtilmek istenmiştir. Faşizmde, ulusun bir otorite çevresinde toplanması, bir şefin kesin egemenliği biçiminde ortaya çıkar. Bu bakımdan faşist rejim bir diktatörlüktür, demokrasiye karşıdır. Ama bilindiği gibi diktatörlüklerin de çeşitleri vardır. Bu yüzden, faşizmi hangi çeşit bir diktatörlük olduğu üzerinde biraz durmamız gerekiyor. Siyaset biliminde, diktatörlükler, genel olarak ikiye ayrılırlar: Gerici diktatörlükler, ilerici diktatörlükler. Gerici diktatörlüklerin amacı, içinde bulunulan ekonomik ve sosyal düzeni, zor kullanarak muhafaza etmektir. Buna karşılık ilerici diktatörlükler, temel yapısal devrimler yapmak amacındadırlar. Bu devrimleri elden geldiği kadar çabuk gerçekleştirme-ye çalışırlar, ancak bu uğurda zor kullanırlar. Kapitalist üretim tarzında sermayedar sınıfının toplumsal tahakkümünün kendini yeniden üretmesini sağlayan devlet aygıtının bu tahakkümü genellikle ağır krizler sonucunda baskıcı karakterini güçlendirmesi ve açığa çıkarmasıyla ortaya çıkan rejimlerin ortak adıdır. Dar anlamdaki Faşizm başlangıç haliyle 1920'lerde İtalya'da aynı anda güçlenen milliyetçilik ve otoriter-devletçi sendikacılık hareketinin senteziyle ortaya çıkan, yerel örgütlenmelere dayanan militarist bir siyasi akımdır. İtalyan rejiminin kendi adlandırması olmakla birlikte diğer benzer rejimlerde "faşist' adlandırması, daha çok muhalefet tarafından hakaretâne bir içerikle kullanılmış, zamanla daha geniş bir dizi ortak özelliklere sahip baskı rejimine başta sol hareketler tarafından verilen isim haline gelmiştir.
|